Yazan: Doç. Dr. Seçkin Satılmış, Kardiyoloji Uzmanı
Son güncelleme:
Bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tedavinin yerini tutmaz. Tıbbi uyarı
Tansiyon Nasıl Doğru Ölçülür?
Kısa bilgilendirme videosu; tam metni aşağıda.
Doç. Dr. Seçkin Satılmış anlatıyor
Videonun metni
Tansiyonu nasıl ölçmeliyiz? İdeal tansiyonu ölçmek için öncelikle şunu bilelim. Sabah uyandık, en az 15 dakika sonra ölçeceğiz. Mümkünse tuval ihtiyacımız varsa yapalım. Akşam ölçeceksek yemeklerden 2 saat sonra ölçelim çünkü kalbimiz hızlanacağı için yanıltabilir. Gelelim tansiyon nasıl ölçülür? Koldan ölçerken, sol kol, kalbe yakın olan kol düşük çıkabilir. Sağdan önce ölçüyoruz. Bakın tam kolu kavrayacak. Mümkünse bacaklar yere basacak. Yere değecek ki bacak bacak üstüne olmayacak. Eller kollar sakin. Sırtımız geri yaslanacak. Gelin biraz daha geri. Gördüğünüz gibi yere değecek. Konuşmayacak. Ve ölçtüğümüzde bakın ölçüyoruz. Tansiyonumuz ilk ölçtüğümüz duyduğumuz ilk sese büyük tansiyon. Sesin bittiği yerdeki ikincisi küçük tansiyon diyoruz. Tansiyon ne demektir? 120-80. Bu rakam 120-130 olduğunda, 80 de 89 olduğunda o aralar yüksek tansiyon demiyoruz. Buna yüksek normal diyoruz. Bu aralık dikkat. Bundan sonraki değerlere yüksek tansiyon diyoruz. Mümkünse tansiyonumuz 12-8'in altında olmalı. Bence buna göre ölçümleriniz yapabilirsiniz.
Gelmeden önce
- Takılmadan önce duş alın; cihaz takılıyken banyo yapılamaz.
- Kolu rahatça sıvanabilen, bol kollu bir üst giysi giyin.
- Tansiyon ilaçlarınızı aksi söylenmedikçe her zamanki saatlerde alın.
- Ertesi gün aynı saatlerde cihazı teslim etmek için hastaneye gelebileceğiniz bir gün seçin.
- Kayıt gününü olağan bir gün olarak planlayın; ağır spor ve uzun yolculuktan kaçının.
Tansiyon Holter (24 saatlik ambulatuvar kan basıncı ölçümü), kolunuza takılan bir manşon ve bele asılan küçük bir cihazla tansiyonunuzun 24 saat boyunca, uyurken de otomatik olarak ölçülmesidir. Muayenede yapılan tek seferlik ölçümlerin gösteremediği gün içi dalgalanmaları ve gece tansiyonunu ortaya koyar. Yüksek tansiyon tanısını doğrulamak ve tedavinin yeterliliğini görmek için kullanılır.
Hangi durumlarda yapılır?
- Muayenede yüksek, evde normal çıkan tansiyon (beyaz önlük hipertansiyonu şüphesi)
- Muayenede normal, evde veya başka ölçümlerde yüksek çıkan tansiyon (maskeli hipertansiyon şüphesi)
- Yüksek tansiyon tanısı koymadan önce doğrulama
- Birden fazla ilaca rağmen düşmeyen tansiyon
- Tansiyon ilaçlarının gün boyu, özellikle gece ve sabah saatlerinde yeterli olup olmadığının kontrolü
- Baş dönmesi gibi tansiyon düşüklüğünü düşündüren şikâyetler
- Uyku apnesi, böbrek hastalığı veya diyabet gibi gece tansiyonunun önemli olduğu durumlar
Hastanede nasıl yapılıyor?
- Manşonun seçilmesi: Kol çevreniz ölçülür ve uygun boyutta manşon seçilir; yanlış boyutta manşon hatalı sonuç verir. Manşon genellikle az kullandığınız kola takılır.
- Cihazın takılması ve deneme ölçümü: Manşon kolunuza, cihaz belinize takılır. Cihazın doğru çalıştığını görmek için hastanede bir deneme ölçümü yapılır. İşlem 10–15 dakika sürer.
- Bilgilendirme: Cihaz gündüz genellikle 15–30 dakikada bir, gece 30–60 dakikada bir ölçüm yapacak şekilde ayarlanır. Ölçüm başladığında kolunuzu hareketsiz tutmanız istenir. Size verilen günlüğe uyku ve uyanma saatlerinizi, ilaç saatlerinizi ve baş dönmesi gibi şikâyetlerinizi yazmanız istenir.
- Kayıt dönemi: 24 saat boyunca olağan günlük yaşamınıza devam edersiniz. Cihaz ıslatılmaz ve gece çıkarılmaz.
- Cihazın teslimi: Ertesi gün aynı saatlerde hastaneye gelir, cihazı çıkartırsınız. Kayıt bilgisayara aktarılarak değerlendirilir.
Sonuçlar ne zaman ve nasıl değerlendirilir?
Sonuç çoğu durumda cihaz çıkarıldıktan sonra 1–2 gün içinde hazır olur ve kontrol muayenesinde size açıklanır; uygun durumlarda bu görüşme görüntülü olarak da yapılabilir. Raporda 24 saatlik, gündüz ve gece ortalamaları ile tansiyonun gece yeterince düşüp düşmediği yer alır.
Holter ortalamaları, muayene odasında yapılan ölçümlerden farklı eşiklerle yorumlanır. Güncel Avrupa kılavuzlarına göre 24 saatlik ortalamanın 130/80 mmHg, gündüz ortalamasının 135/85 mmHg ve gece ortalamasının 120/70 mmHg ve üzerinde olması yüksek tansiyon lehine değerlendirilir. Kararı tek bir sayıya değil, tüm kayda ve genel risk durumunuza bakarak kardiyoloğunuz verir.
Riskler ve kimlere uygun değil
Tansiyon Holter’in ciddi bir riski yoktur. Manşonun tekrarlayan sıkması kolda geçici rahatsızlık, uyku bölünmesi veya nadiren ciltte küçük morluklara yol açabilir. Kolda ağrı, uyuşma veya belirgin şişlik olursa manşonu gevşetip hastaneyi arayın.
Kolunda diyaliz fistülü olan veya meme ameliyatı sonrası kolunda lenf ödemi bulunanlarda manşon o kola takılmaz. Atriyal fibrilasyon gibi belirgin ritim düzensizliği olanlarda ölçümlerin güvenilirliği azalabilir. Çok sayıda ölçüm başarısız olursa kaydın tekrarlanması gerekebilir; bu nedenle ölçüm sırasında kolu hareketsiz tutmak önemlidir.
Randevu ve sigorta bilgisi
Tansiyon Holter, Acıbadem Atakent Hastanesi’nde genellikle muayenede gerek görülünce planlanır; takılma ve teslim için art arda iki gün hastaneye gelmeniz gerektiğini hesaba katın. Randevu Acıbadem Çağrı Merkezi (444 55 44) aranarak, acibadem.com.tr üzerinden online olarak veya randevu sayfasından alınabilir.
Özel sağlık sigortaları anlaşma kapsamında geçerli olabilir; poliçenizin tansiyon Holter’ini kapsayıp kapsamadığını çağrı merkezinden teyit etmeniz önerilir.
Acil uyarı: Tansiyon 180/120 mmHg ve üzerindeyse ve buna göğüs ağrısı, şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu veya konuşma bozukluğu eşlik ediyorsa randevu beklenmez; hemen 112 aranır.
Tansiyonun kaç olması gerektiğini, evde doğru ölçümü ve hedef değerleri tansiyon kaç olmalı rehberinde ayrıntılı olarak, ölçüm tekniğini ise tansiyon nasıl ölçülür rehberinde okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tansiyon Holter kaç saat takılı kalır?
Genellikle 24 saat takılı kalır. Bu sürede gündüz ve gece ölçümleri birlikte alınarak tansiyonun gün içindeki seyri ve gece düşüp düşmediği görülür.
Tansiyon Holter takılıyken uyunur mu?
Evet, gece ölçümleri testin en değerli bölümlerinden biridir. Manşonun sıkması ilk gece uykuyu biraz bölebilir; çoğu kişi kısa sürede alışır.
Cihaz ölçüm yaparken ne yapmalıyım?
Manşon şişmeye başladığında, mümkünse durun, kolunuzu gevşek ve hareketsiz tutun, konuşmayın. Hareket halindeyken yapılan ölçümler hatalı çıkabilir veya cihaz ölçümü tekrarlayabilir.
Tansiyon ilaçlarımı Holter günü içmeli miyim?
Aksi söylenmedikçe ilaçlarınızı her zamanki saatlerde almanız gerekir; amaç tedavi altındaki gerçek tansiyonunuzu görmektir. Özel bir durumda ilaç düzenlemesine yalnızca kardiyoloğunuz karar verir.
Tansiyon Holter sonucu ne zaman çıkar?
Kayıt cihaz çıkarıldıktan sonra bilgisayara aktarılır ve değerlendirilir. Sonuç çoğu durumda 1–2 gün içinde hazır olur ve kontrol muayenesinde size açıklanır.
Kaynaklar
- Mancia G, ve ark. 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. Journal of Hypertension. 2023;41(12):1874–2071.
- Stergiou GS, ve ark. 2021 European Society of Hypertension practice guidelines for office and out-of-office blood pressure measurement. Journal of Hypertension. 2021;39(7):1293–1302.
