Kolesterol kaç olmalı, kısaca dinleyin
Kısa cevap
Sağlıklı bir yetişkinde total kolesterolün 200 mg/dL'nin altında, HDL'nin erkekte 40, kadında 50 mg/dL'nin üzerinde, trigliseridin 150 mg/dL'nin altında olması istenir. LDL için tek bir normal değer yoktur: hedef risk grubuna göre düşük riskte 116, orta riskte 100, yüksek riskte 70, çok yüksek riskte (kalp krizi geçirmiş kişiler gibi) 55 mg/dL'nin altıdır.
Bu sayfada
- Kolesterol tahlilinde neler ölçülür?
- Kolesterol değeri kaç olmalı? Değerler tablosu
- Total kolesterol kaç olmalı?
- LDL kaç olmalı? Risk grubuna göre hedefler
- HDL kolesterol kaç olmalı?
- Kolesterol kaç olmalı: kadın ve erkekte fark var mı?
- Trigliserid kaç olmalı?
- Lipoprotein(a): herkesin bir kez ölçtürmesi gereken değer
- LDL kolesterol nasıl düşürülür?
- Ne zaman kardiyoloğa gitmeli?
Ne zaman acile gitmeli?
Aşağıdakilerden biri varsa beklemeyin, 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin:
- Göğüs ağrısı, göğüste baskı veya sıkışma hissi, sol kola ya da çeneye yayılan ağrı varsa (kalp krizi olabilir): 112'yi arayın
- Konuşma bozukluğu, yüzde kayma, bir kol veya bacakta ani güçsüzlük varsa (inme belirtisi)
- Trigliseridi çok yüksek (örneğin 1000 mg/dL üzeri) olan birinde sırta vuran şiddetli karın ağrısı, bulantı ve kusma varsa (pankreatit olabilir)
Stentli/Bypasslı Hastada LDL Hedefi ve Statinlerin Plak Eritmesi
Stent ya da bypass sonrası kötü kolesterolün (LDL) en az 70'in altında tutulması gerektiği anlatılıyor; güncel Avrupa kılavuzu 55'in altını önerir.
Doç. Dr. Seçkin Satılmış anlatıyor
Videonun metni
Bu videomu özellikle yakınları kalp hastası olanlar, beynine pıhtı atanlar lütfen izlesin ve yakınlarıyla paylaşsın. Stentli hastalar, bypasslı hastalar, şah damarı tıkanıklı olanların LDL'si 70 olmalı. Hatta altında olmalı. Şunu biliyoruz, ilaçlarla 70'e geldiğimizde plak stabil oluyor. Ama ilaç dozunu arttırdığımızda, 50'ye doğru LDL'yi düşürdüğümüzde ilaçlar oradaki kolesterolü eritiyor. Ve incelmesine neden oluyor. Plağı yok edebiliyor. Bunu hiçbir tedavili yapamıyoruz kolesterol ilacından başka. Ben şunu demiyorum. Siz tabii ki mevsiminde kızılcık tüketebilirsiniz. Ceviz tüketebilirsiniz. Taze keten tohumu tüketebilirsiniz. Bunların ek yararını hatta alıç sirkesinin ek yararını ben de biliyorum. Ama plağı eritmek 50 değerlerde plağı eritmek sadece statinlere özgü. Lütfen statinlere olan inadınızı bırakın. Çünkü krizleri tekrarlıyor, felci tekrarlıyor. Şu anki en iyi tedavi kolesterol açıları gözüküyor. Tedavimizi bozmayalım. Gerekli dozlarda alırsak başarıya ulaşacağımızı söyleyebilirim.
Kolesterol, hücre zarlarının ve bazı hormonların yapımında kullanılan, vücut için gerekli bir yağ türüdür. Sorun, kanda taşındığı parçacıklardan LDL kolesterolün fazla olmasıdır: fazla LDL yıllar içinde damar duvarında birikerek kalp damar tıkanıklığına, kalp krizine ve inmeye yol açar. Kolesterol yüksekliği genellikle hiçbir belirti vermez ve ancak kan tahliliyle anlaşılır. Bu yüzden “kolesterolüm kaç olmalı?” sorusunun cevabı, tahlildeki sayılardan çok kişinin kalp-damar hastalığı riskine bağlıdır.
Kolesterol tahlilinde neler ölçülür?
Kan tahlilindeki lipid profili (yağ paneli) genellikle dört değerden oluşur. Bazı laboratuvarlar bunlara non-HDL kolesterol ve lipoprotein(a) da ekler.
- Total kolesterol: Kandaki tüm kolesterolün toplamıdır. Tek başına yorumlanması yanıltıcı olabilir, çünkü içinde hem “iyi” hem “kötü” kolesterol vardır.
- LDL kolesterol (“kötü” kolesterol): Damar sertliğine (ateroskleroz) yol açan asıl kolesteroldür. Tedavi kararları ve hedefler LDL’ye göre konur.
- HDL kolesterol (“iyi” kolesterol): Fazla kolesterolü dokulardan karaciğere geri taşır. Düşük olması riski artırır.
- Trigliserid: Kandaki diğer ana yağ türüdür. Şeker, rafine karbonhidrat ve alkolden etkilenir.
- Non-HDL kolesterol: Total kolesterolden HDL çıkarılarak hesaplanır ve damara zarar verebilecek tüm parçacıkları gösterir. Trigliseridi yüksek, şeker hastası ve kilolu kişilerde LDL’den daha iyi bir göstergedir.
Tahlil sonucunda “kolesterol (serum/plazma)” yazması yalnızca ölçümün kanın sıvı kısmından yapıldığını belirtir; aşağıdaki değerler hepsi için geçerlidir.
Kolesterol değeri kaç olmalı? Değerler tablosu
Laboratuvar raporlarında sık kullanılan sınıflama aşağıdadır. Bu tablo kalp-damar hastalığı olmayan, risk faktörü az olan yetişkinler için genel bir çerçevedir; tedavi kararı bu tabloya değil, kişinin risk grubuna göre verilir.
| Değer (mg/dL) | İstenen | Sınırda | Yüksek |
|---|---|---|---|
| Total kolesterol | 200’ün altı | 200–239 | 240 ve üzeri |
| LDL kolesterol | 100’ün altı (düşük riskte 116’nın altı kabul edilebilir) | 100–129 optimale yakın, 130–159 sınırda yüksek | 160 ve üzeri (190 üzeri çok yüksek) |
| HDL kolesterol | Erkekte 40, kadında 50’nin üzeri | — | Erkekte 40, kadında 50’nin altı düşüktür |
| Trigliserid | 150’nin altı | 150–199 | 200 ve üzeri (500 üzeri çok yüksek) |
| Non-HDL kolesterol | 130’un altı | 130–159 | 160 ve üzeri |
Değerleri mmol/L olarak veren raporlarda kolesterol için mmol/L değerini 38,7 ile, trigliserid için 88,6 ile çarparak mg/dL’ye çevirebilirsiniz.
Total kolesterol kaç olmalı?
Total kolesterolün 200 mg/dL’nin altında olması istenir. 200–239 arası sınırda, 240 ve üzeri total kolesterol yüksekliği kabul edilir. Ancak total kolesterol tek başına yanıltıcı olabilir: HDL’si çok yüksek birinde total kolesterol 220 çıkabilir ama risk düşüktür; tersine total kolesterolü 190 olan bir şeker hastasının LDL’si hedefin çok üzerinde olabilir.
Total kolesterolün 310 mg/dL veya LDL’nin 190 mg/dL üzerinde olması, kişiyi başka hiçbir risk faktörü olmasa bile Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) sınıflamasında yüksek risk grubuna sokar. Bu düzeyde, özellikle gençlerde, genetik kökenli ailesel hiperkolesterolemi akla gelmelidir.
LDL kaç olmalı? Risk grubuna göre hedefler
LDL için herkese uyan tek bir normal değer yoktur. ESC ve Avrupa Ateroskleroz Derneği’nin (EAS) 2019 kılavuzu ve 2025 odaklı güncellemesi, LDL hedefini kişinin 10 yıllık kalp-damar riskine göre belirler. Temel ilke şudur: LDL ne kadar düşükse ve ne kadar uzun süre düşük kalırsa, risk o kadar azalır.
| Risk grubu | Kimler bu gruptadır? (örnekler) | LDL hedefi (mg/dL) | Non-HDL hedefi (mg/dL) |
|---|---|---|---|
| Düşük risk | Risk faktörü olmayan, hesaplanan riski düşük kişiler | 116’nın altı | — |
| Orta risk | Kısa süreli, organ hasarı olmayan diyabetli gençler; hesaplanan riski orta düzeyde olanlar | 100’ün altı | 130’un altı |
| Yüksek risk | LDL’si 190 üzerinde olanlar, ailesel hiperkolesterolemi, orta derece böbrek hastalığı, 10 yılı aşkın diyabet | 70’in altı ve başlangıca göre en az %50 düşüş | 100’ün altı |
| Çok yüksek risk | Kalp krizi, stent, bypass, inme geçirmiş olanlar; damar görüntülemede belirgin plak; organ hasarlı diyabet; ileri böbrek hastalığı | 55’in altı ve başlangıca göre en az %50 düşüş | 85’in altı |
| Çok yüksek risk, tekrarlayan olay | Tedaviye rağmen 2 yıl içinde ikinci bir kalp-damar olayı geçirenler | 40’ın altı düşünülebilir | — |
Risk grubunu belirlemek için ESC’nin SCORE2 (70 yaş üstü için SCORE2-OP) modeli kullanılır; bu model yaş, cinsiyet, sigara, tansiyon ve non-HDL kolesterolü hesaba katar. 2025 güncellemesi LDL hedeflerini değiştirmemiş, risk hesaplamada SCORE2’yi esas almıştır. Türkiye bu modelde yüksek riskli ülkeler grubunda yer aldığından, aynı değerlere sahip bir kişinin riski Batı Avrupa’daki birine göre daha yüksek hesaplanır. Kabaca bir fikir edinmek için kalp krizi riski hesaplama aracını kullanabilirsiniz; kesin sınıflama muayenede yapılır.
Kalp krizi geçirmiş birinin LDL’sinin 100 çıkması “normal” sayılmaz; bu kişi için hedef en az 70’in altıdır; güncel Avrupa kılavuzu 55’in altını önerir. Tersine, genç ve risk faktörü olmayan birinde 120’lik LDL çoğu zaman ilaç gerektirmez.
Tahlilinizde LDL yazmıyorsa, total kolesterol, HDL ve trigliserid değerlerinizle LDL hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
HDL kolesterol kaç olmalı?
HDL kolesterol, kan tahlilinde “iyi kolesterol” olarak bilinen ve fazla kolesterolü damarlardan karaciğere taşıyan parçacıktır. HDL kolesterolün erkeklerde 40 mg/dL, kadınlarda 50 mg/dL’nin üzerinde olması istenir. 60 mg/dL ve üzeri genellikle olumlu kabul edilir.
HDL için kılavuzlarda bir tedavi hedefi yoktur. Bunun nedeni, HDL’yi ilaçla yükselten tedavilerin (örneğin niasin ve CETP inhibitörleri) büyük çalışmalarda kalp krizini azaltmamış olmasıdır. Düşük HDL daha çok bir işarettir: hareketsizlik, fazla kilo, insülin direnci, sigara ve yüksek trigliseridin birlikte olduğu bir tabloyu gösterir. Türk toplumunda düşük HDL ve yüksek trigliserid birlikteliği sık görülür; bu tablonun riskini değerlendirmek için trigliserid/HDL oranı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
HDL nasıl yükseltilir?
HDL’yi yükseltmenin kanıtlanmış yolları yaşam tarzıyla ilgilidir ve etkisi genellikle orta düzeydedir:
- Düzenli aerobik egzersiz: Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş, bisiklet veya yüzme HDL’yi birkaç puan yükseltir.
- Sigarayı bırakmak: Bırakıldıktan sonraki aylarda HDL belirgin şekilde yükselir.
- Kilo vermek: Özellikle bel çevresindeki yağlanmanın azalması HDL’yi artırır, trigliseridi düşürür.
- Trans yağlardan ve rafine şekerden uzak durmak: Margarin, hazır hamur işleri ve şekerli içecekler HDL’yi düşürür.
- Sağlıklı yağ tercihi: Doymuş yağ yerine zeytinyağı, kuruyemiş ve balık gibi doymamış yağ kaynakları.
Alkolün HDL’yi bir miktar yükselttiği bilinir, ancak bu etki kalbi korumaz; alkol kalp sağlığı için önerilmez.
Kolesterol kaç olmalı: kadın ve erkekte fark var mı?
LDL, total kolesterol ve trigliserid için hedefler kadın ve erkekte aynıdır; fark yalnızca HDL’dedir (kadında 50, erkekte 40 mg/dL’nin üzeri istenir).
Kadınlarda östrojen, menopoza kadar LDL’yi görece düşük, HDL’yi yüksek tutar. Menopozdan sonra LDL genellikle belirgin yükselir ve kalp-damar riski erkeklerinkine yaklaşır. Bu nedenle “kadınlarda kolesterol önemli değildir” düşüncesi yanlıştır. Hamilelikte kolesterol ve trigliserid doğal olarak yükselir; bu dönemde ölçülen değerlerle tedavi kararı verilmez. Erkeklerde ise kolesterolün zararlı etkileri daha erken yaşta ortaya çıkar; 40 yaşından itibaren düzenli tahlil önerilir.
Trigliserid kaç olmalı?
Açlık trigliseridinin 150 mg/dL’nin altında olması istenir. 150–499 arası orta düzey yükseklik, 500 ve üzeri ciddi yükseklik kabul edilir. Trigliserid 500 mg/dL’yi, özellikle 1000 mg/dL’yi aştığında kalp riskinin yanı sıra akut pankreatit (pankreas iltihabı) riski ortaya çıkar ve tedavi acilleşir. Trigliseridi yükselten başlıca etkenler fazla kilo, şeker hastalığı, alkol, şekerli ve unlu gıdalar, hipotiroidi ve bazı ilaçlardır.
Lipoprotein(a): herkesin bir kez ölçtürmesi gereken değer
Lipoprotein(a), kısaca Lp(a), LDL’ye benzeyen ama damar tıkanıklığı ve pıhtı oluşumuna daha fazla katkı yapan bir parçacıktır. Düzeyi büyük ölçüde genetik olarak belirlenir; diyet ve egzersizle pek değişmez. Bu yüzden ESC, her yetişkinin hayatında en az bir kez Lp(a) ölçtürmesini önerir.
- 50 mg/dL (yaklaşık 105 nmol/L) üzeri: 2025 güncellemesine göre kalp-damar riskini artıran bir etkendir; kişinin diğer risk faktörleri daha sıkı kontrol edilir.
- 180 mg/dL (yaklaşık 430 nmol/L) üzeri: Ailesel hiperkolesteroleme benzer düzeyde yaşam boyu risk taşır.
Lp(a) yüksekse LDL hedefine daha titizlikle ulaşılması ve birinci derece yakınların da ölçüm yaptırması önerilir. Lp(a)‘yı doğrudan hedef alan yeni ilaçlar henüz araştırma aşamasındadır; bu gruptaki ilk büyük sonuç çalışmasında kalp krizi ve inmede beklenen azalma gösterilemedi (ayrıntılar: Lipoprotein(a) ve Apo B); bu nedenle bugün tedavi, LDL, tansiyon, şeker ve sigara gibi değiştirilebilen risk faktörlerinin daha sıkı kontrolüne dayanır.
LDL kolesterol nasıl düşürülür?
LDL’yi düşürmenin ilk adımı yaşam tarzıdır: doymuş ve trans yağların azaltılması, lif tüketiminin artırılması, kilo kontrolü ve düzenli egzersiz. Bu önlemlerle LDL %20–30’a varan oranda düşebilir; genetik yatkınlığı olanlarda etkisi daha sınırlıdır. Yüksek ve çok yüksek risk grubundaki kişilerde hedefe ulaşmak için çoğu zaman ilaç gerekir. Ayrıntılar için kolesterol nasıl düşer ve kolesterol ilaçları rehberlerine bakabilirsiniz.
Ne zaman kardiyoloğa gitmeli?
- LDL’niz 190 mg/dL veya total kolesterolünüz 310 mg/dL üzerindeyse
- Ailenizde erkeklerde 55, kadınlarda 60 yaşından önce kalp krizi, stent, bypass veya ani ölüm öyküsü varsa
- Göz kapağınızda sarı lekeler (ksantelazma) ya da 45 yaşından önce gözünüzün renkli kısmı çevresinde beyaz halka varsa (frank çizgisi ve ksantelazma)
- Şeker hastalığı, yüksek tansiyon veya böbrek hastalığıyla birlikte kolesterolünüz yüksekse
- Kolesterol ilacı kullandığınız halde LDL’niz hedefin üzerindeyse ya da ilaca bağlı yakınmalarınız varsa
- Trigliseridiniz 500 mg/dL’nin üzerindeyse
- Kalp krizi, stent veya bypass sonrası LDL’nizin hedefte (en az 70, güncel kılavuza göre 55 mg/dL’nin altında) olup olmadığını bilmiyorsanız
Muayenede kişisel risk grubu belirlenir, gerekirse EKG, efor testi, şah damarı ultrasonu veya koroner kalsiyum skoru ile damarlarda plak olup olmadığı araştırılır ve LDL hedefi buna göre konur.
Konuyla ilgili diğer videolar
İki Kardiyolog: Kolesterol
Kısa bilgilendirme videosu; tam metni aşağıda.
Doç. Dr. Seçkin Satılmış anlatıyor
Videonun metni
Herkese merhabalar. Şimdi Dr. Seçkin Bey ile beraber bundan sonra bazı videolar çekeceğiz. Beraber sorup beraber cevaplayacağız. Aslında sizlerin de böyle arada kaldığı, kafa karışıklığı olan konularda özellikle konuşacağız. İlk konumuz da kolesterol Seçkin Hocam. Şimdilik ben soracağım, siz cevaplayacaksınız. Hocam bir insan kolesterol seviyesine, yani bir kolesterol düzeyine, genel bir kan şekeri düzeyine hangi yaşta baktırmalı? Ne zaman baktırmalı? Bence 40 yaşını net kabul etsin. 40 yaşından önce kolesterol ve şekerini bilmeli. Ama çocukluk tabii çocukluk çağında aslında bunlar bakılmalı. Ama biz kardiyolog yetişkin kardiyoluz. Genelde böyle 40 yaşından sonra değil mi? Bir kere de olsa en azından kolesterol ve şeker genel ya da rutin tiroidlerine falan baktırmalı diyoruz. Şimdi hangi kolesterol seviyelerinde hiçbir risk faktörüne bakmadan yani hastanın hiçbir risk faktörü olmasa bile ilaç başlarım dersiniz? Ya bu kelime önemli. yüksek riskli grup kelimesi yüksek riskli grup LDL 160 yüksek riskli gruba girer. 190 üstündeyse sohbete dahi gerek yok. Diyete dahi gerek yok. İlaç şart. Yani 190 üzerinde hiçbir risk faktörü olmasa bile ben ilaç tedavisine direkt olarak başlarım diyorsunuz. Tabii kontrol bir kan alıp teyit ettikten sonra. İki kez teyit ediyoruz. Hocam şimdi kolesterol ilaçları ne işe yarıyor? Yani gerçekten bu kadar önemli söz biz doktorlar. Ne işe yarıyor bu kolesterolü açtığını. Ya herkesin bir derdi kanda LDL'yi düşürmek gibi alınıyor. LDL bir kere zaten kötü kolesterol taşıyıcısı. Kendisi kötü kolesterol değil. Lanetli kolesterol. Aynen. HDL hayırlı kolesterol. Yani kolesterol ldl'yi düşürür, HDL yükseldir. Bunu biliyoruz da. Ama yan etkileri pleiotropik kelimesi var. Yan yararları gibi. Kadın doğumunda dahi polikistik over sendromunda yararı var. Damar sağlığında yararı var. Oluşmuş plakları geriletebiliyor. Yani siz kanda LDL'yi zeytinle düşürdüğünüzde ya da cevizle düşürdüğünüzde belki plaklar gerilemiyor. Onun için bu ilaçların, enzimlerin karaciğer üstünde farklı yararlardan kaynaklanıyor. Onlarla ilgili hani zeytinle vesaire gibi gıdalarla ilgili bilimsel belki verilerimiz yok. Evet. Biz ek tedavi olarak olabilir belki. Özellikle kalp krizinde erken dönemde antiinflamatuar özellikleri de var aslında. Yani kolesterol düşürmek dışında özellikle ilk erken dönemde eskiden de böyle olur. Biz hep yüksek doz başlıyor. Krizde bakmadan ilaç başlıyor. Evet aynen öyle. Şimdi kötü kolesterolüm yüksek ama benim iyi kolesterolüm de yani hdlm de yüksek. Bir artım var bir eksim. Nötr müyümdür? 200'lerde ldlm var 100'de hdlm var hocam. O zaman biraz totane bakmak lazım. Yani 200'ün üstündeyse pek nötr olamazsın. Yani ldl tek başına 160'ın üstündeyse şakaya gelmez. Aslında hdlm yüksek olması ama LDL tek başına yüksekliği kötü olabilir. Çok tehlikeli. 160'ın üstü tehlikeli her zaman. Peki her yüksek LDL değeri kötü demek midir? Mesela APOB, Lipoprotein A, şimdi high sensitive CHP var, homostein var artık bunlara da bakıyoruz biliyorsunuz. Yani o 160-171 LDL'si olanda direkt bunlara bakıp mı ilaç başlayalım yoksa bunlara bakmadan da eğer 190 üzerinde bir değere başlayalım mı? Hani kötünün de kötüsü müdür acaba? Kötü gerçekten kötü müdür? Yani 190 üstü LDL'de bence başlayalım da. Peki siz Apo B, Lipoprotein A'yı kime bakıyorsunuz? High Sensitive CRP'yi kime bakıyorsunuz? Ya bir kere Lipoprotein küçük A bir kere gençlikten gelebilecek kalp krizlerinin iyi bir risk nedeni ve tehlikeli kalp krizinde. İyi bir göstergesi. Bunu genetik mi diye bakmak lazım. Zaten onun da ilacı çıkmak üzere. Öyle mi? Evet. Hani onu da söyleyelim. Ya da Apo B'ye çok bakıyorlar. Şunun için söylüyorum LDL 160 rakamlardaysa artık onu alt parametrelerde inmeye başlıyoruz. Apolara, ApoB'leri. Belki bazı insanlarda o 150-160'larda bile ilaç başlayabilir. Evet. 190 ile 160 arasında bence değerli. Özellikle erkeklerden 40'lu yaşlardan kadınlarda da böyle perimenopozal dönemde lipoprotein A, ApoB'ye bakılması aslında hiçbir zararı olmaz en azından. Herkesin bir kere bilmesi lazım. Evet. Hocam kimler kullanmaz ise, yani kolesterol ilacını kimler kullanmaz ise olmaz. Olmazsa olmaz dediğiniz bir grup var mı? Ben eğer bir insan LDL'si 190'ın üstünde yanında sigara varsa başı belaya girer. Onu söyleyeyim. Kesinlikle ilaç kullanmalı. Sigara 160'ın üstünde ateş, 190'ın üstünde bomba etkisi yapar. LDL ile o yüzden bence çok oynamamak. Özellikle diyabetik hastalar değil mi? 10 yıldan daha fazla uzun süre bir diyabete sahip hastaların da özellikle kolesterol değeri bizler için kıymetli. zaten stentli, bypassı, şah damar hastalığı olanlar zaten kullanacak. Onlar dede fatta 55'in altı. Direkt felç olurlar. Yani felç olmak istemiyorsa, şah damarında da plak oluşuyorsa LDL tedavisi şart. Hocam benim size hazırladığım son soruda ilaçlar dışında peki LDL'yi düşünmek için ne yapabiliriz? İşte alış sirkesi var, elma sirkesi var. Siz bir şey öneriyor musunuz? Yani ilaç dışında neler yapılabilir? Ya benim de bir sirkeye karşı bir elma sirkesini alış sirkesini. Bunlara karşı benim de bir afinitem var. Bence kullanabilirler. ama en iyi yöntem her zaman spor ve Akdeniz diyeti yani bol yeşillik tüketerek karaciğeri detoksifiye ederek LDL'yi düşürebilirler yoksa çok beslenerek sağlıklı beslenerek değil de karaciğeri detoksifiye edecek yiyecekler işte onun için diyorum bu yeşillikleri söylüyorum kullanabilirler ama egzersiz yani sektanlar yaşamdan uzak olacağız bence hareketli olmalı mesela HDL kolesterolü yükselten bir ilaç yok ama sigaranın bırakılması ve egzersizini arttırması özellikle iyi olan kolesterolün yükselmesinde yararlı faydaları göstereceğiz. Yani edeliği birebir çoksa yükselten çok ilacımız yok. Ya seninle aynı fikirdeyiz zaten. Aynen hocam burada fikir ayrılıkları olmadı. Bugünkü videomuz bu kadar. Kolesterol ile ilgili. İnşallah bir sürü böyle insanlarda kafa karışıklığı yapan konularda videolar çekeriz hocam. Ya biraz insanlar soru sorsun. Yani soru sormayınca biz kendi bilgilerimizi söylüyoruz ama veri sorusu değil de şu an ne tedavisi var? Nasıl oluyor? Bununla ilgili bir sorular Hocam ben de son bir kez bir şey söyleyeceğim. Bazen bazı insanlar kolesterol ilacına çok karşılar. Bizler de çok kullanmak istiyoruz özellikle risk faktörü olanlarda. Ben onlarda mesela 2 günde 1, 3 günde 1 gibi bazen ya da hafta sonu ara verelim gibi böyle şeylerle orta yolda buluşmaya çalışıyorum. Sizler de yapıyor musunuz? Ya tıbbi böyle bir çalışmalar tam yok ama. Hiç kullanmayacağını hafta 1-3 gün kullanması gibi en azından 55'in altını hedefleyemesek de belki 100'ün altını tutmak çok kıymetli değil mi? Yani o birinci ede. Bir kere yüz dediğim gibi. Onu sonra söyleyelim. Yani yüz hedefimiz olmalı. Yüzün altına bir düşmeliyiz. En azından o da kullanmak açısından ortayolcu bir cümle kurdun. İyi oldu. Tamam. Hoşçakalın. Görüşürüz. Sağlıklı günler.
Sık sorulan sorular
LDL nedir, neden kötü kolesterol denir?
LDL (düşük yoğunluklu lipoprotein), kolesterolü karaciğerden dokulara taşıyan parçacıktır. Kanda fazla olduğunda damar duvarına girip birikir ve damar sertliği (ateroskleroz) plaklarının yapı taşını oluşturur. Kalp krizi ve inme ile doğrudan, neden-sonuç ilişkisi kanıtlanmış olduğu için 'kötü kolesterol' denir.
Kolesterol (serum/plazma) kaç olmalı?
Tahlil sonucunda 'kolesterol (serum/plazma)' yazması, ölçümün kanın sıvı kısmından yapıldığını belirtir; değerlendirme değişmez. Total kolesterol için 200 mg/dL altı istenen, 200–239 sınırda, 240 ve üzeri yüksektir. Ancak asıl karar LDL, HDL ve kişinin risk grubuna göre verilir.
HDL yüksekliği zararlı mı?
HDL'nin 60 mg/dL üzerinde olması genellikle olumlu kabul edilir. Ancak 90–100 mg/dL'nin çok üzerindeki değerlerde koruyucu etkinin arttığı gösterilmemiştir; bazı çalışmalarda aşırı yüksek HDL ile risk azalmamış, hatta artmıştır. Yüksek HDL, yüksek LDL'nin zararını ortadan kaldırmaz.
Kolesterol tahlili için aç olmak gerekir mi?
Avrupa kılavuzlarına göre rutin kolesterol ölçümü için aç olmak şart değildir; tokluk trigliseridi biraz yükseltir ama total kolesterol ve HDL'yi pek değiştirmez. Trigliserid 400 mg/dL üzerindeyse veya takip ölçümü yapılıyorsa 9–12 saatlik açlık tercih edilir. Laboratuvarınız aç gelmenizi istiyorsa ona uyun.
Kolesterol yüksekliği belirti verir mi?
Çoğu zaman hiçbir belirti vermez; ilk belirti kalp krizi veya inme olabilir. Çok yüksek ve genetik kökenli kolesterolde göz kapağında sarı lekeler (ksantelazma), gençte kornea çevresinde beyaz halka veya aşil tendonunda şişlik görülebilir. Bu nedenle 40 yaşından sonra, ailede erken kalp hastalığı varsa daha erken yaşta tahlil yaptırılmalıdır.
Kolesterol tahlili ne sıklıkla yaptırılmalı?
Risk faktörü olmayan yetişkinlerde birkaç yılda bir ölçüm yeterlidir. Tedavi başlanan kişilerde ilaç başladıktan yaklaşık 6–8 hafta sonra kontrol yapılır, hedefe ulaşıldıktan sonra genellikle yılda bir tekrarlanır. Ailede erken kalp hastalığı veya çok yüksek kolesterol varsa çocuklukta bile ölçüm önerilebilir.
Lipoprotein(a) kaç olmalı?
Lipoprotein(a) büyük ölçüde genetik belirlenir ve her yetişkinde hayatta en az bir kez ölçülmesi önerilir. 2025 Avrupa güncellemesine göre 50 mg/dL (yaklaşık 105 nmol/L) üzeri değerler kalp-damar riskini artıran bir etken kabul edilir. 180 mg/dL üzeri değerler ise ailesel hiperkolesterolemiye benzer düzeyde risk taşır.
Kaynaklar
- Mach F, ve ark. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. European Heart Journal. 2020;41(1):111–188.
- Mach F, ve ark. 2025 Focused Update of the 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. European Heart Journal. 2025;46(42):4359–4378.
- Visseren FLJ, ve ark. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. European Heart Journal. 2021;42(34):3227–3337.
- Nordestgaard BG, ve ark. Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile. European Heart Journal. 2016;37(25):1944–1958.