Yazan: Doç. Dr. Seçkin Satılmış, Kardiyoloji Uzmanı
Son güncelleme:
Bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tedavinin yerini tutmaz. Tıbbi uyarı
Kalp Hastası Olmadan Yakalanan Uyarı Bulguları
Not: Videoda trigliserid/HDL oranı için 3,5 anılıyor; sitedeki Trigliserid/HDL oranı sayfasında 2'nin altı ideal, 4 ve üzeri yüksek kabul edilir.
Doç. Dr. Seçkin Satılmış anlatıyor
Videonun metni
Kalp hastası olmadan rahatlıkla yakalanan veriler. Kısacık bir EKG'nizde bir iki tane ekstra atım önemli mi? Evet günü çıbu sayı yüzleri değil, binleri on binleri bulabilir. Özellikle uykuda dahi olabilir. Bu sizin çok yoğun stresli olduğunuzu ya da bir kapak probleminizin başlayacağını gösterebilir. Onun dışında ekokardiografide her şey normal değil ama azıcık bir gevşeme problemi söylenebilir. Oysa bu gevşeme problemi sizin erken yaşlandığınızı ya da hiç spor yapmadığınızı söyleyebilir. Kan tetkiklerinde insülin direnciniz var. Hafif biraz şekeriniz yüksek. 2.5'ün üstünde bir insülin direnci. Olur, geçebilir, denebilir ama 10 yıldan fazla belki glikoz problemiyle vücudunuzun boğuştuğunu biliyor muydunuz? Onun haricinde bir diğer son tetkik trigliseritinizin HDL'ye oranı. Yani kolesterol. Kolesterolünüz, total kolesterolünüz normal olabilir. Kilo problemi yaşamayabilirsiniz. Ama bu oranın 3.5'ün üstünde olduğunda aile genetiğinde kalp hastalığı olanlarda ciddi risk faktörü olduğunu biliyor muydunuz? Bu tetkikleri basittir geçer demeyin. Bence bunları değerlendiğinizde dikkate alın. Bu sizin geleceğiniz için, sağlığınız için, kalp hastası olmamanız için çok güzel tetkikler. Lütfen bunları dikkate alalım.
Gelmeden önce
- Aç gelmeniz gerekmez; ilaçlarınızı her zamanki gibi alın.
- Belden yukarısı kolayca çıkarılabilen iki parça giysi tercih edin.
- Göğüs bölgesine yağlı krem veya losyon sürmeyin.
- Varsa önceki eko raporlarınızı getirin; karşılaştırma değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Ekokardiyografi (kısaca “eko”, “kalp ultrasonu”), ses dalgalarıyla kalbin canlı görüntüsünü elde eden bir tetkiktir. Kalp odacıklarının boyutunu, kalp kasının kalınlığını, kapakların çalışmasını ve kalbin pompalama gücünü gösterir. Ağrısızdır, radyasyon içermez ve özel hazırlık gerektirmez. Muayenede gerek görülürse eko aynı gün planlanabilir; çekim ve yorum kardiyolog tarafından yapılır.
Hangi durumlarda yapılır?
- Nefes darlığı, çabuk yorulma, bacaklarda şişlik (kalp yetmezliği şüphesi)
- Muayenede üfürüm duyulması, kapak hastalığı şüphesi veya takibi
- Uzun süredir yüksek tansiyonu olanlarda kalp kasının kalınlaşıp kalınlaşmadığının kontrolü
- Grafide veya EKG’de kalp büyümesi şüphesi
- Çarpıntı, ritim bozukluğu ya da bayılma nedeninin araştırılması
- Geçirilmiş kalp krizi sonrası kalp kasının değerlendirilmesi
- Nedeni açıklanamayan göğüs ağrısında yapısal bir sorunun dışlanması
- Ailede kalp kası hastalığı veya genç yaşta ani ölüm öyküsü
- Kalpte kitle ya da pıhtı şüphesi (bkz. kalp tümörleri)
Hastanede nasıl yapılıyor?
- Hazırlık: Belden yukarısı açılır ve muayene masasına sol yanınıza dönük uzanırsınız. Kayıt sırasında kalp ritmini izlemek için göğse birkaç EKG elektrodu yapıştırılabilir.
- Jel ve prob: Göğse ultrason jeli sürülür. Kardiyoloğunuz probu göğüs kemiğinin solunda, kalbin ucunda, karın üst kısmında ve boyun tabanında farklı açılardan gezdirir.
- Görüntüleme: Kalbin odacıkları, duvarları ve kapakları farklı kesitlerde izlenir; Doppler yöntemiyle kan akımının hızı ve yönü ölçülür. Zaman zaman nefesinizi kısa süre tutmanız istenebilir.
- Bitiş: Jel silinir, giyinirsiniz. İşlem genellikle 20–30 dakika sürer; görüntüler zor elde edilirse biraz uzayabilir.
- Değerlendirme: Bulgular muayene sonuçlarınızla birlikte değerlendirilir ve size açıklanır.
Sonuçlar ne zaman ve nasıl değerlendirilir?
Eko, çekimi yapan kardiyolog tarafından çekim sırasında yorumlanır. Bu nedenle çoğu durumda sonuç aynı gün, işlemin hemen ardından sizinle konuşulur ve yazılı rapor kısa sürede hazırlanır.
Raporda kalbin pompalama gücü (ejeksiyon fraksiyonu, EF), odacıkların boyutu, kalp kasının kalınlığı, kapaklardaki darlık veya kaçak ve akciğer basıncına ilişkin tahmini değerler yer alır. Kapaklarda hafif düzeyde kaçak, sağlıklı kişilerde de sık görülen ve çoğu zaman önemsiz bir bulgudur; raporu kendi başınıza değil, kardiyoloğunuzla birlikte değerlendirmeniz önemlidir.
Önceki eko raporlarınız varsa ölçümler karşılaştırılır. Kapak hastalığı, kalp kasında kalınlaşma veya pompalama gücünde azalma gibi durumlarda eko, belirli aralıklarla tekrarlanarak hastalığın seyrini ve tedaviye yanıtı izlemek için de kullanılır. Kontrol ekosunun ne zaman yapılacağına bulgulara göre kardiyoloğunuz karar verir.
TEE (yemek borusundan eko) nedir, ne zaman gerekir?
Standart ekoda prob göğsün üzerinde gezdirilir. TEE’de ise ince bir prob ağızdan yemek borusuna ilerletilir. Peki neden? Yemek borusu kalbin hemen arkasından geçer. Prob oraya indiğinde kalbin arka kısmı, göğüs duvarı ve akciğer araya girmeden, çok daha net görünür.
| Standart eko (göğüsten) | TEE (yemek borusundan) | |
|---|---|---|
| Prob nereye konur? | Göğsün üzerine | Ağızdan yemek borusuna |
| Hazırlık | Gerekmez | Birkaç saat açlık |
| Uyuşturma | Gerekmez | Boğaz spreyi, çoğu zaman hafif uyku ilacı |
| Süre | 20–30 dakika | Genellikle 15–30 dakika, sonrasında kısa gözlem |
| Ne zaman seçilir? | İlk değerlendirmede ve takipte | Göğüsten yeterli görüntü alınamadığında ya da ayrıntı gerektiğinde |
TEE en çok şu durumlarda istenir:
- Kalpte pıhtı araştırılırken: Özellikle atriyal fibrilasyonda, elektrikle ritim düzeltme (kardiyoversiyon) ya da kulakçık eki kapatma işleminden önce kulakçık ekinde pıhtı olup olmadığına bakılır.
- Kapak iltihabı (endokardit) şüphesinde: Kapak üzerindeki küçük oluşumlar TEE ile daha iyi görülür.
- Protez kapakların değerlendirilmesinde.
- Kalpteki deliklerin (PFO, ASD) ve kapak hastalıklarının girişim öncesi ayrıntılı ölçümünde.
- Aort damarının bazı acil durumlarında.
Hazırlık için işlemden önce birkaç saat aç kalınır. Kesin süreyi ve ilaçlarınızı nasıl alacağınızı işlemi yapacak ekip söyler. Boğaz spreyle uyuşturulur, çoğu hastaya hafif bir uyku ilacı verilir. İşlemden sonra boğazınızdaki uyuşukluk geçene kadar yiyip içmeyin. Uyku ilacı verildiyse o gün araç kullanmayın ve yanınızda bir refakatçi bulunsun.
Hafif boğaz ağrısı birkaç saat sürebilir, bu beklenen bir durumdur. Yemek borusu yaralanması gibi ciddi sorunlar çok nadirdir. Yutma güçlüğünüz, yemek borusu darlığı ya da varisiniz varsa ya da yemek borusu veya mide ameliyatı geçirdiyseniz, bunu işlemden önce mutlaka söyleyin.
Riskler ve kimlere uygun değil
Göğüs üzerinden yapılan ekokardiyografinin bilinen bir riski yoktur. Hamilelikte, çocuklarda ve kalp pili olanlarda güvenle yapılabilir ve gerektiğinde tekrarlanabilir. Göğüs duvarının yapısı, akciğer hastalığı veya fazla kilo görüntü kalitesini azaltabilir; bu durumda başka yöntemler gerekebilir.
Yemek borusundan yapılan eko (TEE) ve ilaçla yapılan stres eko farklı hazırlık gerektiren ayrı işlemlerdir; gerekip gerekmediğine kardiyoloğunuz karar verir.
Randevu ve sigorta bilgisi
Acıbadem Atakent Hastanesi’nde eko, muayenede gerek görülürse çoğu zaman aynı gün planlanabilir. Randevu Acıbadem Çağrı Merkezi (444 55 44) aranarak, acibadem.com.tr üzerinden online olarak veya randevu sayfasından alınabilir. TEE veya stres eko gibi ileri incelemeler de gerektiğinde aynı hastanede yapılabilir.
Özel sağlık sigortaları anlaşma kapsamında geçerli olabilir; poliçenizin ekokardiyografiyi kapsayıp kapsamadığını çağrı merkezinden teyit etmeniz önerilir. Kardiyoloji polikliniğinde 18 yaş ve üzeri hastalar kabul edilmektedir.
Acil uyarı: Ani başlayan ağır nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma varsa eko randevusu beklenmez; hemen 112 aranır.
Ekoda en sık sorulan bulgulardan biri olan kalp büyümesinin ne anlama geldiğini ve nasıl takip edildiğini kalp büyümesi nedir rehberinde ayrıntılı olarak okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ekokardiyografi ağrılı mı?
Hayır. Göğse jel sürülür ve ultrason probu cilt üzerinde gezdirilir. Bazı görüntüler için prob hafifçe bastırılabilir; bu kısa süreli bir baskı hissi dışında rahatsızlık vermez.
Eko için aç gelmek gerekir mi?
Göğüs üzerinden yapılan standart ekokardiyografi için açlık gerekmez. Yemek yiyebilir, ilaçlarınızı her zamanki gibi alabilirsiniz.
Ekokardiyografi radyasyon içerir mi?
İçermez. Eko ses dalgalarıyla (ultrason) görüntü oluşturur; hamilelikte ve çocuklarda da güvenle yapılabilir ve gerektiğinde tekrarlanabilir.
Eko sonucu ne zaman çıkar?
Görüntüler çekim sırasında değerlendirildiği için çoğu durumda sonuç aynı gün, çekimin hemen ardından size açıklanır. Yazılı rapor da genellikle kısa sürede hazırlanır.
Eko ile damar tıkanıklığı anlaşılır mı?
Standart eko kalp damarlarının içini göstermez. Ancak daha önce geçirilmiş bir kalp krizine bağlı duvar hareket bozukluklarını gösterebilir. Damar darlığı şüphesinde efor testi veya başka tetkikler gerekebilir.
