Yazan: Doç. Dr. Seçkin Satılmış, Kardiyoloji Uzmanı
Son güncelleme:
Bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tedavinin yerini tutmaz. Tıbbi uyarı
TAVİ: Biyoprotez Aort Kapağının Hazırlanması
Kapağın suda kontrol edilip balonun üzerine sıkıştırılması. Kısa bilgilendirme videosu; tam metni aşağıda.
Doç. Dr. Seçkin Satılmış anlatıyor
Videonun metni
Hastamın ölçülerini önce belirledim; sığır perikardından yapılan organik biyoprotez kapağı önceden tespit ettik. Şimdi bu kapağın suda açılıp açılmadığını, üç parça olduğunu gösteriyorum. Şimdi bunu kasıktan ilerleyecek şekilde balonun üstüne presliyoruz.
Gelmeden önce
- İşlem öncesinde ekokardiyografi, kalp ve damarların BT ile ölçümü ve koroner damarların değerlendirilmesi tamamlanır; bu tetkikler kapak boyutunu ve giriş yolunu belirler.
- İşlemden önce genellikle 6 saat katı yiyecek yenmez; sıvı alımıyla ilgili talimat size ayrıca verilir.
- Kan sulandırıcı (varfarin, apiksaban, rivaroksaban, edoksaban, dabigatran), metformin, insülin ve diğer şeker ilaçlarının nasıl kullanılacağına hekiminiz karar verir; ilaçlarınızı kendiniz kesmeyin.
- Böbrek fonksiyonu ve kan sayımı kontrol edilir; kontrast madde veya ilaç alerjiniz varsa önceden bildirin.
- Diş ve ağız enfeksiyonları işlem öncesinde tedavi edilmelidir; yeni kapakta enfeksiyon riskini azaltır.
- Yanınızda bir refakatçi bulunsun; taburculuk sonrası ilk günlerde evde destek olacak birini planlayın.
TAVİ (transkateter aort kapak implantasyonu), daralmış aort kapağının içine, göğüs kafesi açılmadan kateterle yeni bir biyolojik kapak yerleştirilmesidir. Yeni kapak çoğunlukla kasıktaki atardamardan ilerletilir ve eski kapağın içine açılarak onu kenara iter. İşlem hastanenin anjiyografi laboratuvarında ya da hibrit salonda, kardiyolog, kalp cerrahı, anestezi uzmanı ve görüntüleme uzmanından oluşan ekip tarafından yapılır.
Aort darlığı nedir, hangi belirtileri verir?
Aort darlığı, kalbin sol karıncığından vücuda kan pompalanan kapağın kireçlenip sertleşerek daralmasıdır; ileri yaşta sık görülür (diğer kapak sorunları için kalp kapak hastalıkları rehberi). Uzun süre belirti vermeyebilir. Belirtiler başladığında genellikle şunlar görülür:
- Eforla nefes darlığı, çabuk yorulma
- Eforla gelen göğüs ağrısı veya sıkışma
- Eforla baş dönmesi ya da bayılma
- Kalp yetmezliği bulguları (bacaklarda şişlik, yatınca nefes darlığı)
Belirti veren ciddi aort darlığı tedavi edilmezse seyri kötüdür. Tanı ekokardiyografi ile konur.
Kimlere uygulanır?
TAVİ, belirti veren veya kalp pompa gücünü düşürmeye başlamış ciddi aort darlığında düşünülür. ESC/EACTS 2025 kapak hastalıkları kılavuzuna göre:
- 70 yaş ve üzerindeki, aort kapağı üç yapraklı olan hastalarda, damar yapısı kasıktan girişe uygunsa TAVİ öncelikli seçenektir.
- Açık kalp ameliyatı riski yüksek olan ya da ameliyata uygun olmayan hastalarda TAVİ önerilir.
- 70 yaşın altındaki ve ameliyat riski düşük hastalarda cerrahi kapak değişimi öncelikli seçenektir; karar kalp ekibinde verilir.
2025 güncellemesi, TAVİ’nin öncelikli düşünüldüğü yaş sınırını 75’ten 70’e indirdi. Ancak karar hiçbir zaman yalnızca yaşa göre verilmez; kapağın yapısı, damarlar, eşlik eden hastalıklar ve hastanın tercihi birlikte değerlendirilir. Beklenen yaşam süresi ve yaşam kalitesi kazancı çok sınırlı olan hastalarda işlem önerilmeyebilir.
İşlem nasıl yapılır?
- Ön tetkikler: Ekokardiyografi, kalp ve tüm aortun kontrastlı BT ile ölçümü ve koroner damarların değerlendirilmesi (koroner anjiyografi veya koroner BT) yapılır. BT, kapak boyutunu ve kasık damarlarının yeterince geniş olup olmadığını belirler.
- Anestezi: Kasıktan yapılan işlemlerin çoğunda lokal anestezi ve sakinleştirici yeterlidir; gerektiğinde genel anestezi uygulanır.
- Giriş: Kasıktaki atardamara kılıf yerleştirilir. Toplardamardan kalbe geçici bir pil teli ilerletilir. Kasık damarları uygun değilse başka giriş yolları değerlendirilir.
- Kapağın yerleştirilmesi: Katlanmış haldeki yeni kapak, tel üzerinden daralmış kapağın içine taşınır ve röntgen eşliğinde açılarak yerine oturtulur. Bu sırada kalp geçici pil teliyle kısa süre hızlı uyarılabilir.
- Kontrol: Kapağın konumu, kaçak olup olmadığı ve basınç farkı görüntüleme ve ölçümle kontrol edilir.
- Kapatma: Kasıktaki damar kapatma cihazlarıyla kapatılır.
İşlem sonrası ve iyileşme
- İlk saatler yoğun bakım veya yakın izlem biriminde geçirilir; çoğu hasta ertesi gün ayağa kalkar.
- Kalp ritmi birkaç gün izlenir; kalıcı kalp pili ihtiyacı bu dönemde ortaya çıkabilir.
- Taburculuk öncesinde kapak işlevi ekoyla kontrol edilir; hastanede kalış çoğunlukla 2–4 gündür.
- Başka bir nedenle kan sulandırıcı gerekmeyen hastalarda genellikle ömür boyu tek bir antiagregan kullanılır; atriyal fibrilasyonu olanlarda kan sulandırıcı tedavi sürer.
- Yeni kapak enfeksiyona yatkın olabileceğinden diş ve ağız sağlığı önemlidir; diş işlemleri öncesinde koruyucu antibiyotik gerekip gerekmediği hekime sorulmalıdır.
- Düzenli eko kontrolleriyle kapak işlevi izlenir.
Riskler
TAVİ açık kalp ameliyatına göre daha az yıpratıcıdır, ancak ileri yaştaki ve ek hastalıkları olan hastalarda yapıldığı için riskler ciddiye alınmalıdır:
- Kalıcı kalp pili ihtiyacı: TAVİ’nin en sık görülen önemli sonuçlarından biridir; sıklığı kapak tipine ve işlem öncesi ileti bozukluklarına göre değişir. Ayrıntılı bilgi için kalp pili rehberine bakabilirsiniz.
- Giriş yeri ve damar sorunları: Kanama, kasık damarında yaralanma.
- İnme: Az görülür ama en ciddi risklerden biridir.
- Kapak çevresinden kaçak: Çoğu hafif düzeydedir.
- Böbrek fonksiyonunda bozulma: Özellikle önceden böbrek hastalığı olanlarda.
- Nadir ama hayatı tehdit eden durumlar: Koroner damar ağzının kapanması, kapak halkasının yırtılması, kalp zarı içine kanama; acil cerrahi gerekebilir.
Kalp ekibi kararı ve alternatifler
Avrupa kılavuzları aort darlığında tedavi kararının kardiyolog ve kalp cerrahının birlikte yer aldığı kalp ekibinde verilmesini önerir. Seçenekler şunlardır:
- Cerrahi aort kapak değişimi: Genç ve ameliyat riski düşük hastalarda, kapak yapısı TAVİ’ye uygun olmayanlarda veya aynı ameliyatta başka bir cerrahi gereken durumlarda tercih edilir.
- TAVİ: İleri yaşta, ameliyat riski yüksek veya ameliyata uygun olmayan hastalarda öncelikli seçenektir.
- İlaç tedavisi: Aort darlığını geriletmez; yalnızca belirtileri hafifletir. Kapak işlemine uygun olmayan hastalarda destek amacıyla kullanılır.
Eforla nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma yaşayan ve kapak darlığı bilinen kişilerin gecikmeden kardiyoloji muayenesine başvurması önerilir. Dinlenirken başlayan şiddetli göğüs ağrısı veya bayılmada hemen 112 aranır.
Konuyla ilgili diğer videolar
TAVİ Kapağının Yapısı
Üç yapraklı, sığır perikardından yapılmış, metal çerçeveli kapak. Kısa bilgilendirme videosu; tam metni aşağıda.
Doç. Dr. Seçkin Satılmış anlatıyor
Videonun metni
Kapak üç parça. Aslında bu sığır perikardından elde edilmiş organik bir kapak. Soğuk zincirde geliyor. Gördüğünüz gibi etrafında metalik koruyucu bir kılıfı var; aslında bu çerçevesi. Bu kapağı şimdi birazdan balon üstüne yerleştirip ilerletip yerine koyacağız.
Sık sorulan sorular
TAVİ kimlere yapılır?
TAVİ, belirti veren ya da kalp fonksiyonunu etkilemeye başlamış ciddi aort darlığında uygulanır. Güncel (2025) ESC/EACTS kılavuzu, 70 yaş ve üzerindeki, kapak ve damar yapısı uygun hastalarda ve açık kalp ameliyatı riski yüksek ya da ameliyata uygun olmayan hastalarda TAVİ'yi öncelikli seçenek olarak görür. Daha genç ve ameliyat riski düşük hastalarda karar, kalp ekibinde kapak ve damar yapısına göre verilir.
TAVİ mi, açık kalp ameliyatı mı?
Karar yaş, ameliyat riski, kapağın yapısı (ör. iki yapraklı kapak), damarların durumu, eşlik eden kalp hastalıkları ve beklenen yaşam süresine göre verilir. Bu değerlendirme kardiyolog ve kalp cerrahının birlikte yer aldığı kalp ekibinde yapılır ve hastanın tercihi de dikkate alınır.
TAVİ kapağı kaç yıl dayanır?
Mevcut veriler TAVİ kapaklarının ilk yıllardaki dayanıklılığının cerrahi biyolojik kapaklarla benzer olduğunu gösteriyor; ancak çok uzun dönem veriler hâlâ birikmektedir. Bu nedenle genç hastalarda kapak ömrü ve ileride gerekebilecek ikinci kapak işlemi karar sürecinde ayrıca konuşulur.
TAVİ sırasında uyutulur muyum?
Kasıktan yapılan TAVİ'lerin çoğu lokal anestezi ve sakinleştirici (sedasyon) ile yapılır. Bazı hastalarda veya farklı giriş yollarında genel anestezi tercih edilebilir; bu karar anestezi ekibiyle birlikte verilir.
TAVİ sonrası kalp pili gerekir mi?
Yeni kapak kalbin ileti sistemine yakın yerleştiği için bazı hastalarda kalıcı kalp pili gerekebilir. Bu olasılık kapak tipine ve işlem öncesi EKG'deki ileti bozukluklarına göre değişir; işlem sonrasında ritim yakından izlenir.
TAVİ sonrası ne zaman normal yaşama dönülür?
Kasıktan yapılan TAVİ sonrasında çoğu hasta ilk gün ayağa kalkar ve birkaç gün içinde taburcu olur. Günlük aktivitelere genellikle bir iki hafta içinde kademeli dönülür; kasık yarası iyileşene kadar ağır kaldırmaktan kaçınılır.
