Kalp Kanseri Olur mu? Kalp Tümörleri, Belirtileri ve Tedavisi

Kalp kanseri olur mu? Olur, ama çok nadirdir. Kalpten başlayan tümör on bin kişiden yaklaşık ikisinde görülür ve bunların da çoğu iyi huyludur. Bu yüzden ekoda “kitle” görmek çoğu zaman sanıldığı kadar kötü bir haber değildir. Yine de raporda kitle ifadesi geçtiyse ne olduğunu ek tetkikle netleştirmek için kardiyoloğa başvurun.

Kalp kanseri nedir?

Kalp kanseri, kalp dokusundan ya da kalbin çevresindeki zardan gelişen kötü huylu tümördür. Günlük dilde “kalp kanseri” denince çoğu zaman kalpteki her türlü kitle kastedilir. Oysa kalp tümörleri üç ayrı gruptur:

1. İyi huylu (benign) tümörler: Kalpten başlar, başka organa yayılmaz. Kalpten başlayan tümörlerin yaklaşık dörtte üçü bu gruptadır.
2. Kalpten başlayan kötü huylu (malign) tümörler: Asıl “kalp kanseri” budur. Çok nadirdir ve çoğu sarkom (bağ dokusu kanseri) türündedir.
3. Kalbe yayılan (metastatik) tümörler: Akciğer, meme gibi başka bir organdaki kanserin kalbe ya da kalp zarına sıçramasıdır. Kalpten başlayan tümörlerden çok daha sık görülür.

Peki bu ayrım neden önemli? Çünkü tedavi ve beklenti bu üç grupta tamamen farklıdır. İyi huylu bir tümörde tedavi çoğu zaman tümörün ameliyatla çıkarılmasıdır. Kalbe yayılmış bir tümörde ise tedavi, asıl kanserin tedavisine göre planlanır.

İyi huylu ve kötü huylu kalp tümörü arasındaki fark nedir?

İyi huylu tümör yavaş büyür, sınırları belirgindir ve başka organa yayılmaz. Kötü huylu tümör ise hızlı büyür, çevre dokuya sızar ve başka organlara yayılabilir.

Ancak kalpte iyi huylu bir tümör de yerine ve büyüklüğüne göre kan akımını bozabilir. Bu yüzden “iyi huylu” sonucu, takip ya da tedavi gerekmediği anlamına gelmez. Kararı kardiyoloğunuzla birlikte verin.

Kalpte kanser neden az görülür?

Kesin açıklama bilinmiyor. Sık öne sürülen neden, yetişkin kalp kası hücrelerinin çok az bölünmesidir. Kanser, kontrolsüz bölünen hücrelerden gelişir. Bölünmesi az olan dokuda bu olasılık da düşüktür.

Kalp tümörü türleri nelerdir?

Kalp tümörlerini iki soruyla ayırın: huyu ne, kimde görülüyor?

Peki yetişkinde en sık hangileri görülür? Miksoma ve kapak üzerinde yerleşen papiller fibroelastom.

Miksoma, kalpten başlayan tümörlerin en tanınmış türüdür. Kalbin içinde bir sapla duvara tutunan, jöle kıvamında bir kitledir. Çoğu sol kulakçıkta, iki kulakçığı ayıran duvardan çıkar. Kadınlarda daha sık görülür.

Miksoma, kapak sarkmasında geçen “miksomatöz kapak” ifadesinden farklıdır. O bir tümör değil, kapak dokusunun gevşemesidir.

Çocuklarda tablo farklıdır. Bebeklerde görülen kalp tümörlerinin çoğu rabdomiyomdur. Bunların yarıdan fazlası tuberoskleroz adlı, birçok organda iyi huylu oluşumlar yapan kalıtsal bir hastalıkla ilişkilidir ve yıllar içinde kendiliğinden küçülebilir.

Kalp kanseri belirtileri nelerdir?

Kalp tümörlerinin çoğu uzun süre belirti vermez. Önemli bir bölümü, başka bir nedenle yapılan ekokardiyografide tesadüfen fark edilir. Belirti verdiğinde bunlar beş yoldan gelir.

1. Kan akımını engelleme: Tümör kalbin içinde kanın yolunu ya da bir kapağın kapanmasını bozabilir. Nefes darlığı, yorgunluk, bacaklarda şişlik, bayılma ya da bayılır gibi olma görülebilir. Miksomada nefes darlığı pozisyonla, örneğin yatınca ya da öne eğilince, artıp azalabilir. Pozisyonla değişen nefes darlığını ya da bayılmayı beklemeden değerlendirtin.

2. Pıhtı ya da parça atması (emboli): Tümörün yüzeyinden kopan bir parça ya da üzerinde oluşan pıhtı kan akımıyla beyne gidebilir. Bu, inmeye (felç) yol açabilir. Konuşma bozukluğu, yüzde kayma ya da bir kolda ani güçsüzlükte hemen 112’yi arayın.

3. Ritim bozukluğu: Tümör kalbin elektrik sistemini etkileyip çarpıntı ya da kalp ritim bozukluğu yapabilir. Kalp kasının içine yerleşen tümörlerde bu daha sık görülür. Yeni başlayan ve süren çarpıntıyı EKG ile değerlendirtin.

4. Genel belirtiler: Özellikle miksomada ateş, kilo kaybı, halsizlik, eklem ağrısı ve kan tahlillerinde iltihap değerlerinde yükseklik görülebilir. Bu belirtiler başka birçok hastalığa benzediği için tanı gecikebilir. Nedeni bulunamayan ateş ve kilo kaybını muayenede mutlaka söyleyin.

5. Kalp zarında sıvı birikmesi: Kalbe yayılan tümörlerde belirti daha çok buradan gelir. Zarda sıvı biriktiğinde (perikardiyal efüzyon) nefes darlığı, göğüste baskı ve yatınca artan sıkıntı olur. Kanser tedavisi sürerken yeni başlayan nefes darlığını beklemeden değerlendirtin.

Peki bu belirtiler kalp tümörünü mü gösterir? Çoğu zaman hayır. Nefes darlığı, çarpıntı ve halsizliğin çok daha sık nedenleri vardır. Belirtiyi tümörle değil, muayene ve tetkikle açıklamak gerekir.

Kalp tümörü nasıl teşhis edilir?

İlk adım ekokardiyografidir, yani kalp ultrasonu. Kalbin odacıklarını, kapaklarını ve içindeki kitleyi ağrısız biçimde gösterir. Tümörün yeri, büyüklüğü ve hareketi burada görülür.

Kitle görüldüğünde sonraki adımlar şunlardır:

• Yemek borusundan eko (TEE): Küçük kitleleri ve kapak üzerindeki tümörleri daha ayrıntılı gösterir.
• Kalp MR’ı: Kitlenin dokusunu tanımlar. Tümörü pıhtıdan ve yağ dokusundan ayırmada özellikle yararlıdır.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) ve PET-BT: Tümörün çevre dokuya ve başka organlara yayılıp yayılmadığını gösterir. PET-BT, tüm vücudu tarayan bir görüntülemedir.
• Doku incelemesi (patoloji): Kesin tanıyı, çıkarılan ya da örneklenen dokunun mikroskopla incelenmesi koyar.

EKG tümörü göstermez ama eşlik eden ritim bozukluğunu ortaya koyabilir.

Peki ekoda kitle görüldüyse bu tümör mü demek? Her zaman değil. Ekoda “kitle” olarak tarif edilen yapıların bir kısmı tümör değildir.

Pıhtı, kulakçıklarda doğuştan bulunan normal zar ve kıvrımlar, kulakçıklar arasındaki duvarda yağ birikimi kitle gibi görünebilir. Ek tetkikle bunlar çoğu zaman ayırt edilir.

Kalp kanseri tedavisi var mı?

Evet. Tedavi tümörün türüne göre değişir.

İyi huylu tümörde ne yapılır? Belirti veren ya da pıhtı atma riski taşıyan iyi huylu tümörler çoğu zaman ameliyatla çıkarılır.

Miksomada standart tedavi cerrahidir. Tümör çıkarıldığında buna bağlı yakınmaların düzelmesi beklenir. Sonuç kişiden kişiye değişir.

Tekrarlama nadirdir, ailesel miksomada (Carney kompleksi) daha sık görülür. Bu yüzden ameliyattan sonra düzenli eko kontrolü önerilir.

Çocuklardaki rabdomiyomlar ise kan akımını engellemedikçe çoğu zaman yalnızca izlenir. Bebek ve çocuklardaki kalp tümörlerinin izlemini çocuk kardiyoloğu yapar. Küçülme beklense bile düzenli kontrol önerilir.

Kötü huylu tümörde ne yapılır? Kalpten başlayan kanserlerde tedavi kalp cerrahı, onkolog, radyasyon onkoloğu ve kardiyoloğun birlikte yaptığı bir plandır. Mümkünse tümör ameliyatla çıkarılır.

Buna ilaç tedavisi (kemoterapi) ve ışın tedavisi (radyoterapi) eklenebilir. Hangi yöntemin seçileceği tümörün türüne, yerine ve yayılımına bağlıdır.

Kalbe yayılan tümörde ne yapılır? Asıl kanser tedavi edilir. Kalp zarında sıvı birikip kalbi sıkıştırıyorsa sıvı iğneyle boşaltılır. Bu işlem, sıvının kalbe yaptığı baskıyı kaldırmayı amaçlar.

Kalp kanseri ölümcül mü?

Türe göre değişir. İyi huylu tümör, ameliyatla çıkarılabildiğinde çoğu zaman yaşamı tehdit etmez. Kalpten başlayan kötü huylu tümörler (sarkomlar) ise ciddi hastalıklardır ve çoğu zaman geç fark edilir.

Kalbe yayılan tümörde beklentiyi asıl kanserin türü ve yaygınlığı belirler. Sonuç kişiden kişiye değişir. Bu yüzden beklentiyi tedaviyi yürüten ekip kişiye özel değerlendirir.

Kanser tedavisi kalbi etkiler mi?

Evet, bazıları etkileyebilir. Bazı kemoterapi ilaçları ve göğse uygulanan ışın tedavisi kalp kasını, ritmi ya da kalp damarlarını etkileyebilir. Bu, kalpte tümör olduğu anlamına gelmez. Kalp kanseri ile kanser tedavisinin kalbe etkisi ayrı konulardır.

Avrupa Kardiyoloji Derneği’nin 2022 kardiyo-onkoloji kılavuzu iki adım önerir. Kardiyo-onkoloji, kanser tedavisi alan kişilerde kalp sağlığını izleyen alandır. Tedaviden önce kalp değerlendirilir. Risk durumuna göre tedavi boyunca izlenir.

Kanser tedavisi sürerken nefes darlığı, bacaklarda şişlik ya da çarpıntı başlarsa onkoloğunuza ve kardiyoloğunuza haber verin. Kanser tedavinizi kendi kararınızla bırakmayın ya da ertelemeyin. Tedavinin sürmesi ya da değişmesi kararı onkoloğunuzla kardiyoloğunuzundur. Kalp kasının zayıflamasıyla ilgili bilgi için kalp yetmezliği rehberine bakabilirsiniz.

Ne zaman kardiyoloğa gitmeli?

• Ekokardiyografi raporunuzda “kitle”, “tümör” ya da “miksoma” ifadesi geçtiyse
• Son haftalarda yavaş yavaş artan, pozisyonla değişen nefes darlığı ya da halsizlik yaşıyorsanız
• Açıklanamayan ateş, kilo kaybı ve halsizlikle birlikte yeni bir kalp üfürümü duyulduysa
• Kanser tedavisi sırasında çarpıntı ya da bacaklarda şişlik fark ettiyseniz
• Kemoterapi ya da göğse radyoterapi alacaksanız veya aldıysanız
• Ailenizde miksoma ya da miksomaya yatkınlık yapan kalıtsal bir sendrom (Carney kompleksi) varsa

Kalpten başlayan tümör nadirdir ve çoğu iyi huyludur. Rapordaki kitle ifadesini tek başına yorumlamayın, muayenede ek tetkikle netleştirin. Bayılma, dinlenirken gelen nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da inme belirtisi (konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kolda ani güçsüzlük) varsa randevu beklemeyin, hemen 112’yi arayın.