Kardiyolog Randevusu: Hangi Şikâyette Kalp Doktoruna Gidilir?

Kardiyoloji, kalp ve damar hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıp dalıdır; bu alanda uzmanlaşmış hekime kardiyolog (günlük dilde “kalp doktoru”, bazen “kardiolog”) denir. Göğüs ağrısı, çarpıntı, yüksek tansiyon veya nefes darlığı gibi şikâyetlerde hangi bölüme başvurulacağını bilmek zaman kazandırır ve gereksiz başvuruları önler. Bazı belirtiler ise hiç randevu beklenmeden acil müdahale gerektirir. Bu sayfa, doğru yere doğru zamanda başvurmanız için hazırlanmıştır.

Önce acil durumu ayırın: Randevu beklenmeyecek durumlar

Aşağıdaki durumlarda poliklinik randevusu beklenmez; 112 aranır veya en yakın acil servise gidilir:

• 15–20 dakikadan uzun süren, dinlenmekle geçmeyen göğüs ağrısı, sıkışma veya baskı hissi; özellikle sol kola, çeneye, sırta yayılıyor, soğuk terleme ve bulantı eşlik ediyorsa (kalp krizi belirtileri)
• Yüzde kayma, konuşma bozukluğu, bir tarafta ani güçsüzlük veya uyuşma (inme)
• Ani başlayan ağır nefes darlığı, dudaklarda morarma
• Bayılma, özellikle efor sırasında veya çarpıntıyla birlikte
• Tansiyonun 180/120 mmHg ve üzerinde olması ve buna baş ağrısı, göğüs ağrısı, görme bozukluğu eşlik etmesi
• Bir bacakta ani soğukluk, solukluk ve şiddetli ağrı (atardamar tıkanması) ya da ani tek taraflı bacak şişliği

Kalp krizinde kaybedilen her dakika kalp kasında kalıcı hasar demektir. Göğüs ağrısında kendi imkânlarınızla hastaneye gitmek yerine 112’yi aramak, EKG’nin ambulansta çekilmesini ve hastanenin önceden hazırlanmasını sağlar.

Hangi şikâyette hangi bölüme gidilir?

Aşağıdaki tablo, sık görülen şikâyetlerde ilk başvuru için yol gösterir. Tek başına kesin bir kural değildir; aile hekiminiz de sizi doğru bölüme yönlendirebilir.

Tansiyon için hangi doktora gidilir?

Yüksek tansiyon için ilk başvuru aile hekimi, dahiliye (iç hastalıkları) veya kardiyoloji olabilir. Kardiyolojiye başvurmak özellikle şu durumlarda uygundur: tansiyonun üç veya daha fazla ilaca rağmen kontrol altına alınamaması, 40 yaşından önce yüksek tansiyon saptanması, tansiyona göğüs ağrısı, nefes darlığı veya çarpıntının eşlik etmesi, EKG’de ya da ekokardiyografide kalp kasında kalınlaşma bulunması. Genç yaşta ve açıklanamayan yüksek tansiyonda böbrek (nefroloji) veya hormon (endokrinoloji) kaynaklı nedenler de araştırılabilir. Değerlendirme için tansiyon kaç olmalı sayfasındaki eşikler yol gösterir.

Çarpıntı için hangi doktora gidilir?

Çarpıntı kardiyolojinin alanıdır. Ritim bozukluklarıyla özellikle ilgilenen kardiyologlara elektrofizyolog (kalp ritim uzmanı) denir. Çarpıntı sırasında nabzınızı saymak ya da bir sağlık kuruluşunda EKG çektirmek tanıyı büyük ölçüde kolaylaştırır. Ayrıntılar için kalp ritim bozukluğu ve çarpıntı sayfasına bakabilirsiniz.

Varis için hangi doktora gidilir?

Varis ve toplardamar hastalıkları kalp ve damar cerrahisinin alanıdır. Bacakta ağrı, ağırlık hissi, akşam artan şişlik, deride renk değişikliği veya yara varsa muayenede damarların Doppler ultrasonu yapılır. Bilgi için varis ve toplardamar hastalıkları sayfasına bakabilirsiniz.

Dudak morarması için hangi doktora gidilir?

Ani başlayan morarmada 112 aranır. Uzun süredir devam eden, eforla artan morarmada kardiyoloji ve göğüs hastalıkları uygun bölümlerdir; bebeklerde morarma çocuk acil servisinde değerlendirilmelidir. Ayrıntılar dudak morarması sayfasında yer alır.

Kardiyoloji muayenesinde neler yapılır?

Muayene genellikle ayrıntılı bir konuşmayla başlar: şikâyetin ne zaman, hangi durumda ortaya çıktığı, ne kadar sürdüğü, kullanılan ilaçlar ve ailede kalp hastalığı olup olmadığı sorulur. Ardından tansiyon ve nabız ölçülür, kalp ve akciğerler dinlenir, bacaklarda şişlik ve nabızlar kontrol edilir. Şikâyete göre şu tetkikler istenebilir:

Bu tetkiklerin sonucuna göre gerekirse bilgisayarlı tomografi ile koroner anjiyografi, kalp sintigrafisi, kalp MR’ı veya kateter ile yapılan koroner anjiyografi planlanabilir. EKG’nin nasıl çekildiği ve neleri gösterdiği için EKG nedir, nasıl çekilir sayfasına bakabilirsiniz.

Her hastaya her test yapılmaz. Hangi testin gerekli olduğu şikâyete, yaşa ve risk faktörlerine göre belirlenir.

Kardiyolog randevusuna nasıl hazırlanmalı?

İyi bir hazırlık, muayeneden en fazla verimi almanızı sağlar:

1. İlaç listesi: Kullandığınız tüm ilaçları, bitkisel ürünleri ve takviyeleri ya kutularıyla getirin ya da dozlarıyla birlikte yazın.
2. Eski tetkikler: Önceki EKG’ler, eko raporları, anjiyo ve ameliyat raporları, son kan tahlilleriniz karşılaştırma için çok değerlidir.
3. Tansiyon kaydı: Tansiyon şikâyetiyle geliyorsanız 1 hafta boyunca sabah ve akşam evde ölçtüğünüz değerleri tarih ve saatle not edin.
4. Şikâyet günlüğü: Çarpıntı, göğüs ağrısı veya baş dönmesinin ne zaman olduğunu, ne kadar sürdüğünü, ne yaparken başladığını yazın. Çarpıntı sırasında akıllı saat kaydı veya bir EKG çıktısı varsa getirin.
5. Aile öyküsü: Anne, baba ve kardeşlerinizde kalp krizi, ani ölüm, kalp kası hastalığı veya kolesterol yüksekliği olup olmadığını ve hangi yaşta olduğunu öğrenin.
6. Efor testi yapılabilir: Rahat kıyafet ve spor ayakkabıyla gelin; ağır bir yemekten hemen sonra gelmeyin. Bazı ilaçların test öncesi kesilmesi gerekebilir, ancak bunu yalnızca hekiminiz söylerse yapın.
7. Sorularınızı yazın: Muayene sırasında unutmamak için sormak istediklerinizi önceden not edin.

Kendi kalp-damar riskinizi önceden görmek isterseniz kalp krizi riski hesaplama aracını kullanabilir, sonucu muayeneye getirebilirsiniz.

Kalp check-up’ı kimlere önerilir?

Şikâyeti olmayan kişilerde kalp-damar riskinin değerlendirilmesi özellikle şu gruplarda önemlidir:

• Bilinen risk faktörü olmasa da 40 yaş üstü erkekler ve 50 yaş üstü veya menopoz sonrası kadınlar (Avrupa Kardiyoloji Derneği önleme kılavuzunun önerdiği yaş sınırları)
• Birinci derece akrabalarında erken yaşta (erkeklerde 55, kadınlarda 60 yaşından önce) kalp krizi, stent, bypass veya ani ölüm olanlar
• Yüksek tansiyonu, diyabeti, yüksek kolesterolü olanlar, sigara içenler
• Kronik böbrek hastalığı, romatizmal hastalık veya kanser tedavisi (bazı kemoterapi ve radyoterapi) geçirmiş olanlar
• Uzun süredir hareketsiz olup yoğun egzersize başlamayı planlayan orta yaş ve üzeri kişiler

Check-up, her testin yapılması demek değildir. Çoğu zaman tansiyon ölçümü, kan tahlilleri, EKG ve risk hesaplaması yeterlidir; ek testler bu değerlendirmeye göre planlanır.

Kardiyolog, kalp cerrahı ve akademik unvanlar

Kalp hastalıklarıyla ilgilenen iki ana uzmanlık dalı vardır. Kardiyolog, tanı koyar, ilaç tedavisini düzenler ve anjiyo, stent, balon, kalp pili gibi kateterle yapılan girişimleri uygular. Kalp ve damar cerrahı ise bypass, kapak ameliyatları, aort ameliyatları ve varis tedavisi gibi cerrahi işlemleri yapar. Çocuklarda kalp hastalıklarıyla çocuk kardiyologları ilgilenir.

Hekim adlarının önündeki Uzm. Dr., uzmanlık eğitimini tamamlamış hekimi; Doç. Dr. (doçent) ve Prof. Dr. (profesör) ise akademik çalışmalar, bilimsel yayınlar ve belirli ölçütlerle kazanılan akademik unvanları gösterir. Bu unvanlar hekimin akademik kariyerini anlatır; aynı uzmanlık dalındaki hekimlerin muayene ve tedavi yetkisi aynıdır.

“Ünlü kalp doktoru” veya “en genç profesör” gibi ifadeler tıbbi yeterliliğin ölçüsü değildir. Bir kardiyolog seçerken şikâyetinize uygun uzmanlık alanını, şikâyetlerinizi dinlemeye ayrılan zamanı, tetkik ve tedavi kararlarının size anlaşılır biçimde açıklanmasını ve düzenli takip imkânını göz önünde bulundurmak daha anlamlıdır.

Ne zaman kardiyoloğa gitmeli?

• Merdiven çıkarken, yokuş yukarı yürürken ya da soğukta göğüste ağrı, sıkışma veya baskı hissediyorsanız (kalp ağrısı ve göğüs ağrısı)
• Sık çarpıntı, nabızda düzensizlik veya atlama hissi yaşıyorsanız
• Evde ölçtüğünüz tansiyon birkaç gün boyunca 135/85 ve üzerindeyse
• Eskiden rahat yaptığınız işlerde nefesiniz daralıyor, ayaklarınız akşamları şişiyorsa
• Açıklanamayan bir bayılma geçirdiyseniz (acil değerlendirmeden sonra takip için)
• Ailenizde erken yaşta kalp hastalığı veya ani ölüm öyküsü varsa
• Kolesterolünüz yüksekse veya diyabetiniz varsa ve kalp-damar riskiniz hiç değerlendirilmediyse

Muayene için randevu sayfasından bilgi alabilirsiniz.