Hangi Magnezyum Neye İyi Gelir? Magnezyum Türleri ve Kalp Sağlığı

Hangi magnezyum neye iyi gelir? Herkese uyan tek bir tür yoktur. Raflarda sitrat, glisinat, oksit, taurat, malat gibi pek çok tür var ve her biri başka bir derde çare gibi sunuluyor. Oysa türler arasındaki asıl fark, vücudun onu ne kadar emdiği ve midenin nasıl karşıladığıdır. Kalp açısından önemli olan ise tür seçimi değil, gerçekten bir eksiklik olup olmadığıdır.

Magnezyum vücutta ne işe yarar?

Magnezyum, vücuttaki yüzlerce kimyasal tepkimede görev alan bir mineraldir. Kasların kasılıp gevşemesinde, sinirlerin uyarı iletmesinde, kan şekeri ve tansiyonun düzenlenmesinde rol oynar.

Peki kalple ne ilgisi var? Kalbin elektrik sistemi magnezyumla çalışır. Kalp kası her atımda kasılıp gevşer. Bu düzeni potasyum, kalsiyum ve magnezyumun hücre içine girip çıkması sağlar. Magnezyum düştüğünde kalbin elektrik sistemi daha kolay uyarılır ve ritim bozulabilir.

Vücuttaki magnezyumun çoğu kemiklerde ve hücrelerin içindedir. Kanda dolaşan kısım toplamın yüzde birinden azdır. Bu yüzden kan testi normal çıksa bile hafif bir eksiklik gözden kaçabilir. Bu nedenle karar tek bir tahlil değerine bakılarak verilmez. Belirtiler, kullanılan ilaçlar ve böbrek durumu birlikte değerlendirilir. Kendi başınıza takviye başlamayın, tahlilinizi hekiminizle yorumlayın.

Hangi magnezyum ne işe yarar?

Türler arasındaki asıl fark emilimde ve yan etkidedir. Takviyelerde magnezyum başka bir maddeye bağlı hâlde bulunur. Türün adı da bu bağlı maddeden gelir.

Emilimle ilgili insan verisi en çok sitrat ve klorür gibi türler için vardır. Diğer türlerde veri sınırlıdır.

Tablodan çıkan sonuç: eksikliği gidermek için emilimi iyi olan bir tür seçilir. Mide hassassa glisinat daha uygun olabilir. Kabızlık varsa sitratın bağırsağı yumuşatan etkisi sorun olmaz, hatta işe yarar. İshale eğilimi olanlar ise glisinatı daha rahat kullanabilir. Oksit ucuzdur ve bağırsağı yumuşatır ama eksikliği gidermekte zayıf kalır.

Hangi magnezyum daha iyi?

Peki “en iyi magnezyum” hangisi? Herkes için geçerli tek bir cevap yok. Pakette yazan “kalp için”, “beyin için” gibi ifadeler çoğu zaman pazarlamadır. Bu iddiaların arkasında insanlarda yapılmış güçlü çalışmalar yoktur. Seçimde üç soru yeterlidir: Gerçekten eksiklik var mı? Mide ve bağırsak hangi türü kaldırıyor? Kullandığınız ilaçlar ve böbrek durumunuz takviyeye uygun mu? Bu soruların cevabını hekiminizle birlikte verin.

Beyin ve depresyon için hangi magnezyum?

Hiçbir magnezyum türü depresyon tedavisinin yerini tutmaz. Magnezyumun hafif ve orta depresyonda belirtileri azaltabileceğine dair küçük çalışmalar vardır. Ancak kanıt sınırlıdır ve bir türün diğerinden üstün olduğu gösterilmemiştir. Beyin için pazarlanan L-treonatın insandaki etkisi henüz yeterince araştırılmamıştır. Çökkünlük, isteksizlik ya da uyku bozukluğu sürüyorsa takviye denemek yerine psikiyatri uzmanına ya da aile hekiminize başvurun.

Magnezyum eksikliğinde neler olur?

Hafif eksiklik çoğu zaman belirti vermez. Belirgin eksiklikte şunlar görülebilir:

• Kas seğirmesi, kramp ve titreme
• Halsizlik, iştahsızlık ve bulantı
• Çarpıntı ya da kalbin tekler gibi atması
• Ağır eksiklikte ritim bozukluğu ve EKG’de değişiklikler

Peki eksiklik neden olur? Kendi kendine az görülür. Çoğu zaman şu nedenlerden biri vardır:

• İdrar söktürücü ilaçlar: Çoğu (kıvrım ve tiyazid grubu) magnezyumu idrarla attırır; potasyum tutucu olanlar ise tersine magnezyumu tutar. Kalp yetmezliği ve tansiyon tedavisinde sık kullanılırlar. Ayrıntılar idrar söktürücü ilaçlar rehberinde.
• Uzun süre kullanılan mide koruyucular: Proton pompası inhibitörleri, genellikle bir yıldan uzun kullanımda magnezyumu düşürebilir.
• Alkol, uzun süren ishal ve kontrolsüz şeker hastalığı.

İdrar söktürücü ya da uzun süre mide koruyucu kullanıyorsanız tahlilinizde magnezyumun da ölçülüp ölçülmediğini hekiminize sorun. Düşük çıkarsa önce nedeni bulunur, sonra eksiklik giderilir.

Magnezyum eksikliği kalp ritmini bozar mı?

Bozabilir. Magnezyum düşüklüğü, kalp ritminin bozulmasına zemin hazırlayan etkenlerden biridir. En çok potasyum düşüklüğüyle birlikte görülür ve bu ikisi birbirini ağırlaştırır. Eksiklik, kalp damarlarının kasılmasını (kalp spazmı) da kolaylaştırabilir.

Çarpıntıyı iki gruba ayırın. Ara ara gelen, saniyeler süren ve kendiliğinden geçen tekleme çoğu zaman zararsızdır. Uzun süren, düzensiz ya da baş dönmesi ve nefes darlığıyla gelen çarpıntıyı ise beklemeden bir kardiyoloğa değerlendirtin. Göğüs ağrısı ya da bayılma eşlik ediyorsa 112’yi arayın.

Peki çarpıntıda magnezyum almak yeterli mi? Hayır. Takviye, çarpıntının nedenini araştırmanın yerini tutmaz. Çarpıntının arkasında tiroid, kansızlık, ilaçlar ya da bir ritim bozukluğu olabilir. Önce EKG ve kan tahlilleriyle neden bulunur. Eksiklik saptanırsa giderilir.

Hastanede, bazı ağır ritim bozukluklarında magnezyum damardan verilir. Bu, evde takviye kullanmakla aynı şey değildir.

Digoksin (kalp yetmezliği ve bazı ritim bozukluklarında kullanılan bir kalp ilacı) kullananlarda magnezyum ve potasyum düşüklüğü, ilacın yan etki riskini artırabilir. Bu ilacı kullanıyorsanız tahlillerinizi hekiminizin önerdiği aralıklarla yaptırın. Ritim ilaçlarının izlemi kalp ilaçları ve ritim bozukluğu ilaçları rehberinde anlatılıyor.

Ritim bozukluğu türleri ve tanı yöntemleri için kalp ritim bozukluğu ve çarpıntı rehberine bakabilirsiniz.

Magnezyum strese ve gerginliğe iyi gelir mi?

Beden gerginliğinde destek olabilir. Uykuyu düzelttiğine dair kanıt ise zayıftır. Magnezyum kasların gevşemesinde ve sinir sisteminin sakinleşmesinde rol oynar. Bu yüzden stres ve uyku için sık kullanılır.

Videoda bu ayrım melatoninle karşılaştırma içinde yapılıyor:

Vücudum gergin, bedenim rahatlamıyor diyorsanız magnezyum daha uygun olabilir.

— Doç. Dr. Seçkin Satılmış

Uykuya dalamamak ile bedenin gevşeyememesi farklı şeylerdir. Zihin durmuyor ve uyku saati kaymışsa sorun daha çok uyku düzenindedir. Beden gergin ve huzursuzsa magnezyum destek olabilir. Ancak çalışmalar küçüktür ve sonuçları tutarsızdır. Videoda geçen kullanım zamanları genel bilgidir. Takviyeye başlamaya, zamanına ve miktarına hekiminiz karar verir.

Uykusuzlukta ilk adım takviye değil, uyku düzenidir. Ayrıntılar uyku ve kalp sağlığı rehberinde.

Magnezyum tansiyonu düşürür mü?

Çok az. Araştırmaların birleştirildiği analizlerde magnezyum takviyesi tansiyonu yalnızca birkaç birim düşürmüştür. Bu, bir tansiyon ilacının etkisine yakın değildir.

Tansiyonu asıl düşüren adımlar tuzu azaltmak, kilo vermek, düzenli yürümek ve gerekiyorsa ilaçtır. Bunlar tansiyon nasıl düşer rehberinde anlatılıyor. Tansiyon ilacınızı magnezyum aldığınız için bırakmayın.

Magnezyum kramplara iyi gelir mi?

Çoğu krampta hayır. Yaşlılarda görülen, nedeni belli olmayan bacak kramplarında magnezyumun belirgin bir yararı gösterilmemiştir. Gebelikteki kramplarda sonuçlar tutarsızdır. Gebelikte takviye kararını kadın doğum hekiminiz verir.

Peki kramp ne zaman magnezyumla ilgilidir? İdrar söktürücü kullanan, uzun süre ishal geçiren ya da çok az yiyen kişide kramp gerçekten bir eksikliğin işareti olabilir. Bu durumda kandaki magnezyum ve potasyum ölçülür. Eksiklik varsa giderilir. Sık tekrarlayan krampta takviye denemek yerine tahlil yaptırın.

Magnezyumu kimler kullanamaz?

Sağlıklı böbrek, fazla magnezyumu idrarla atar. Böbrek çalışmıyorsa magnezyum kanda birikir. Bu yüzden şu durumlarda takviyeye hekime danışmadan başlamayın:

• Böbrek yetmezliği: Kanda magnezyum birikebilir.
• Kalp bloğu (kalbin elektrik iletisinde duraksama) ya da yavaş nabız: Kandaki magnezyum yükselirse nabız daha da yavaşlayabilir.
• Miyastenia gravis (kas güçsüzlüğü yapan bir sinir-kas hastalığı): Kas güçsüzlüğünü artırabilir.
• Bazı ilaçlar: Magnezyum bazı antibiyotiklerin, osteoporoz (kemik erimesi) ilaçlarının ve tiroid hormonunun emilimini azaltır. Bu ilaçlarla birlikte kullanılacaksa aradaki süreyi hekiminiz ya da eczacınız belirler. İlaç listenizi yanınızda götürün.

Kalp hastasında takviye güvenliği ve ilaç etkileşimleri vitamin ve takviyeler rehberinde daha ayrıntılı anlatılıyor.

Magnezyumun zararları var mı?

Besinlerden alınan magnezyum zararlı değildir. Sağlıklı böbrek fazlasını kolayca atar. Takviyelerin en sık yan etkisi ishal, karın krampı ve bulantıdır.

Peki magnezyum fazlalığı ne zaman olur? En çok böbrek hastalarında. Böbrekleri sağlıklı kişilerde de magnezyum içeren müshil ve mide ilaçlarının uzun süre, yüksek miktarda kullanımı birikime yol açabilir. Fazlalık tansiyon düşmesi, nabız yavaşlaması, aşırı uyku hâli ve kas güçsüzlüğü yapar. Takviye kullanırken belirgin halsizlik, nabızda yavaşlama, baş dönmesi ya da aşırı uyku hâli olursa takviyeyi bırakın ve beklemeden hekime başvurun. Nefes almada güçlük ya da bayılma olursa 112’yi arayın.

Magnezyum en çok hangi besinlerde var?

Magnezyumu besinlerden almak yeter mi? Çoğu kişide evet. Yetişkin erkeğin günlük ihtiyacı yaklaşık 400–420 mg, kadının 310–320 mg’dır. Bu rakam besinler dahil günlük toplam ihtiyaçtır, bir takviye miktarı önerisi değildir. Takviye gerekip gerekmediğine ve miktarına hekiminiz karar verir. Dengeli bir sofra bu ihtiyacı çoğu kişide karşılar.

Kuruyemiş ve çekirdekte tuzsuz olanları seçin. Tuz, tansiyon açısından magnezyumun yararını gölgeler. Takviye ise eksiklik saptandığında ya da hekiminiz önerdiğinde gündeme gelir.

Ne zaman kardiyoloğa gitmeli?

Şu durumlarda kardiyoloğa başvurun:

• Çarpıntınız sık tekrarlıyor, uzun sürüyor ya da düzensiz geliyorsa
• İdrar söktürücü ya da digoksin kullanıyor ve kas krampı, halsizlik yaşıyorsanız
• Tahlilinizde magnezyum ya da potasyum düşük çıktıysa
• Kalp hastalığınız varken takviye kullanmayı düşünüyorsanız

Kalp için önemli olan tür değil, eksiklik olup olmadığıdır. Eksiklik saptanmışsa giderilmesi ritim için önemlidir. Ancak takviye, çarpıntının nedenini bulmanın yerini tutmaz. Bu farkı aklınızda tutun. Göğüs ağrısı, bayılma ya da bayılır gibi olma ile gelen çarpıntıda beklemeden 112’yi arayın.